Hướng dẫn bấm dây mạng đúng kỹ thuật

Tại sao phải bấm dây mạng “đúng kỹ thuật”?

Nhiều bạn mới tập bấm thường nghĩ: “Cứ tuốt dây, nhét vào hạt mạng rồi bấm đại, miễn sao 2 đầu giống nhau là được”.

Thực tế, nếu bạn bấm sai chuẩn màu, mạng vẫn có thể thông ở khoảng cách ngắn (vài mét). Nhưng khi kéo dây xa hơn (trên 10m), hoặc khi cần truyền tải dữ liệu lớn, tốc độ cao (Gigabit), việc sai chuẩn sẽ gây ra hiện tượng nhiễu tín hiệu chéo (Crosstalk). Kết quả là mạng chập chờn, ping cao, hoặc tốc độ bị tụt thê thảm.

Chuẩn bị “đồ nghề” cần thiết

Để có một đầu mạng đẹp và bền, chúng ta cần những dụng cụ sau. Đừng lo, chúng rất dễ kiếm ở các cửa hàng điện nước hoặc vi tính.

1. Dây cáp mạng: Tùy nhu cầu mà bạn chọn cáp Cat5e (phổ thông) hoặc Cat6 (tốc độ cao hơn, chống nhiễu tốt hơn).

2. Hạt mạng (Đầu RJ45): Đây là linh kiện quan trọng.

   • Lưu ý kỹ thuật: Nếu dùng dây Cat6, hãy mua hạt mạng dành riêng cho Cat6. Lõi dây Cat6 to hơn, nếu dùng hạt Cat5e sẽ rất khó đút dây vào.

3. Kìm bấm mạng: Một chiếc kìm tốt sẽ cho lực bấm dứt khoát, các lá đồng ghim chặt vào dây. Kìm quá rẻ tiền thường bấm không ăn, dễ làm hỏng hạt mạng.

4. Dao tuốt dây hoặc kìm cắt: Để bóc lớp vỏ nhựa bên ngoài.

5. Thiết bị test mạng (Network Tester): Để kiểm tra thành quả cuối cùng.

Kiến thức cốt lõi: Phân biệt chuẩn T568A và T568B

Đây là phần quan trọng nhất, là “linh hồn” của việc bấm dây mạng. Có 2 chuẩn sắp xếp màu dây quốc tế là T568A (Chuẩn A) và T568B (Chuẩn B).

Bạn đừng cố nhớ máy móc cả 2 chuẩn, hãy hiểu quy luật của nó:

1. Chuẩn T568B (Chuẩn B) – Chuẩn phổ biến “quốc dân”

Tại Việt Nam và hầu hết các nơi trên thế giới hiện nay, chuẩn B là chuẩn mặc định. Nếu bạn đi sửa mạng ở đâu đó, 99% họ đang dùng chuẩn B.

Thứ tự màu (từ trái sang phải): Trắng Cam – Cam – Trắng Lục – Xanh Dương – Trắng Xanh Dương – Lục – Trắng Nâu – Nâu.

Mẹo nhớ (Dành cho chuẩn B): Hãy nhớ cặp “Cam” đi đầu, cặp “Nâu” đi cuối. Ở giữa, màu “Xanh Dương” luôn nằm trọn trong lòng cặp “Lục” bị tách ra.

2. Chuẩn T568A (Chuẩn A)

Chuẩn này ít dùng hơn, thường chỉ gặp ở các hệ thống cũ hoặc yêu cầu đặc biệt.

Thứ tự màu (từ trái sang phải): Trắng Lục – Lục – Trắng Cam – Xanh Dương – Trắng Xanh Dương – Cam – Trắng Nâu – Nâu.

(Bạn có thấy sự khác biệt không? Chuẩn A chỉ đơn giản là đổi vị trí cặp màu Cam và cặp màu Lục cho nhau so với chuẩn B).

3. Khi nào bấm Thẳng? Khi nào bấm Chéo?

• Bấm thẳng (Straight-through): Là bấm 2 đầu dây cùng một chuẩn (thường là B – B).

  • Ứng dụng: Dùng để nối các thiết bị khác loại với nhau. Ví dụ: Nối Modem/Switch vào Máy tính (PC/Laptop). Đây là kiểu bấm bạn sẽ dùng 95% trong thực tế.

• Bấm chéo (Crossover): Là bấm 1 đầu chuẩn A và đầu kia chuẩn B.

  • Ứng dụng: Dùng để nối các thiết bị cùng loại với nhau. Ví dụ: Nối 2 máy tính trực tiếp với nhau, nối 2 Switch đời cũ với nhau.

Lưu ý hiện đại: Ngày nay, hầu hết các thiết bị mạng đời mới đều có tính năng tự động nhận diện (Auto-MDIX). Nghĩa là dù bạn bấm thẳng để nối 2 máy tính, nó vẫn tự hiểu và chạy được. Tuy nhiên, là một người làm kỹ thuật chuẩn chỉ, hãy cứ tuân thủ quy tắc trên.

Quy trình bấm dây mạng chi tiết (Thực hành chuẩn B)

Chúng ta sẽ cùng thực hành bấm kiểu phổ biến nhất: Cáp thẳng, chuẩn B ở cả 2 đầu.

Bước 1: Tuốt vỏ cáp

Sử dụng dao tuốt hoặc phần dao trên kìm bấm mạng, khoanh một vòng tròn cách đầu dây cáp mạng khoảng 2-3 cm.

• Kỹ thuật: Xoay nhẹ tay vừa đủ đứt lớp vỏ nhựa PVC bên ngoài. Đừng tì quá mạnh sẽ làm đứt hoặc hở lớp vỏ của 8 sợi dây đồng nhỏ bên trong.

• Sau khi rút vỏ ngoài, bạn sẽ thấy một sợi dây dù (dây trợ lực) và có thể là một lõi nhựa chữ thập (ở cáp Cat6). Hãy cắt bỏ chúng đi cho gọn.

Bước 2: Sắp xếp và vuốt thẳng dây (Bước quan trọng nhất)

Bạn sẽ thấy 4 cặp dây xoắn vào nhau. Hãy tháo xoắn chúng ra.

Bây giờ, hãy sắp xếp 8 sợi dây nhỏ theo đúng thứ tự Chuẩn B từ trái sang phải: Trắng Cam -> Cam -> Trắng Lục -> Xanh Dương -> Trắng Xanh Dương -> Lục -> Trắng Nâu -> Nâu.

• Mẹo nhà nghề: Dùng ngón cái và ngón trỏ vuốt thật mạnh, thật nhiều lần cho các sợi dây thẳng tưng. Dây càng thẳng, đút vào hạt mạng càng dễ và không bị nhảy vị trí. Bạn có thể dùng thân tuốc nơ vít tròn để miết cho dây thẳng.

Bước 3: Cắt bằng đầu dây

Sau khi sắp xếp đúng màu và vuốt thẳng, hãy giữ chặt bó dây bằng ngón cái và ngón trỏ để chúng không bị chạy lộn xộn.

Dùng kìm bấm mạng (phần lưỡi cắt) cắt một nhát thật dứt khoát sao cho 8 đầu dây phẳng lì, bằng chằn chặn.

• Kỹ thuật vàng: Độ dài phần dây chừa lại (tính từ mép vỏ cáp to đến đầu cắt) chỉ nên khoảng 1.2cm – 1.4cm.

• Tại sao? Độ dài này vừa đủ để các đầu dây đồng chạm tới đỉnh hạt mạng, đồng thời phần “lẫy nhựa” ở đuôi hạt mạng sẽ kẹp trúng vào phần vỏ cáp to, giúp đầu dây chắc chắn, không bị tuột khi giật mạnh.

Bước 4: Đưa dây vào hạt mạng RJ45

Cầm hạt mạng trên tay theo hướng: Lẫy nhựa gài hướng xuống dưới đất, mặt có các chân đồng hướng lên trời.

Nhẹ nhàng nhưng dứt khoát đẩy bó dây vào khe của hạt mạng. Vừa đẩy vừa quan sát:

1. Các sợi dây có đi đúng vào các rãnh nhỏ không?

2. Có sợi nào bị nhảy màu sang vị trí khác không?

3. Nhìn vào đầu trong suốt của hạt mạng: Đảm bảo cả 8 lõi đồng đã chạm kịch lên đỉnh.

Bước 5: Bấm dây (Crimping)

Khi đã chắc chắn mọi thứ đều chuẩn. Đưa hạt mạng vào khe bấm (khe 8P) trên kìm mạng. Dùng lực tay bóp mạnh một cách dứt khoát.

Bạn sẽ nghe tiếng “Tách” nhỏ hoặc cảm giác tay kìm đã đi hết hành trình. Lúc này, các lá đồng trên hạt mạng đã ghim sâu vào lõi dây, và lẫy nhựa ở đuôi đã khoá chặt sợi cáp.

Kiểm tra “thành quả” (Testing)

Đừng vội cắm vào máy tính ngay, hãy dùng bộ test mạng để kiểm tra xem mình bấm có chuẩn không.

1. Cắm 2 đầu dây vừa bấm vào 2 cổng của bộ test (Main và Remote).

2. Bật công tắc (ON hoặc S – chế độ chậm).

3. Quan sát đèn nháy:

   • Thành công: Nếu đèn trên cả 2 hàng nháy sáng đều lần lượt từ số 1 đến số 8. (1-1, 2-2, 3-3… 8-8). Chúc mừng bạn!

   • Thất bại: Nếu có đèn nào không sáng, hoặc thứ tự nháy lộn xộn (ví dụ bên này nháy số 2, bên kia nháy số 6).

Các lỗi “kinh điển” thường gặp và cách xử lý

Dù là thợ chuyên nghiệp đôi khi vẫn gặp lỗi, nên nếu lần đầu bạn bấm hỏng thì cũng là chuyện bình thường.

• Lỗi 1: Đèn không sáng hết (Ví dụ mất đèn số 3).

  • Nguyên nhân: Sợi dây số 3 chưa được đẩy kịch lên đỉnh hạt mạng, hoặc kìm bấm không đủ lực khiến chân đồng không tiếp xúc được với lõi dây.

  • Khắc phục: Cắt bỏ đầu hạt đó đi và bấm lại đầu mới. Chú ý đẩy dây mạnh tay hơn.

• Lỗi 2: Đèn nháy lộn xộn (Nhảy màu).

  • Nguyên nhân: Bạn sắp xếp sai thứ tự màu ngay từ đầu, hoặc trong lúc đút dây vào hạt, các sợi dây bị chéo nhau.

  • Khắc phục: Bấm lại. Hãy vuốt dây thật thẳng trước khi đút vào để tránh bị chéo.

• Lỗi 3: Dùng được vài hôm thì chập chờn, tuột dây.

  • Nguyên nhân: Do ở Bước 3 bạn cắt dây quá dài. Phần lẫy nhựa ở đuôi hạt mạng thay vì kẹp vào vỏ cáp to thì lại kẹp vào các sợi dây con mỏng manh, dẫn đến không chắc chắn.

Lời kết

Việc bấm dây mạng đúng kỹ thuật không quá khó, nó đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn nhiều hơn là kỹ năng cao siêu. Chỉ cần làm đúng theo các bước hướng dẫn trên, chắc chắn bạn sẽ tự tay tạo ra được những sợi dây mạng chất lượng, ổn định cho hệ thống mạng của mình.

Chúc các bạn thực hiện thành công!

Xem thêm:

Dây mạng internet gồm loại nào? Dây mạng Internet loại nào tốt?

Admin Thanh Hùng

Nv. Marketing at Công ty cổ phần Viễn Thông Xanh Việt Nam |  + postsBio

Tác giả tại Vienthongxanh.vn, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Networks, System, Security và giải pháp CNTT. Luôn tìm hiểu, mày mò về xu hướng mới của thiết bị mạng như Wi-Fi, router, switch, firewall, NAS cùng nhiều giải pháp công nghệ tiên tiến.

• Admin Thanh Hùng

  THÔNG BÁO LỊCH NGHỈ TẾT NGUYÊN ĐÁN BÍNH NGỌ 2026
• Admin Thanh Hùng

  Rủi ro lộ clip từ camera gia đình: Nguyên nhân thực sự
• Admin Thanh Hùng

  Cáp DAC là gì? Tại sao Server Room hiện đại lại ưu tiên sử dụng
• Admin Thanh Hùng

  Phân biệt cáp DAC thụ động (Passive) và chủ động (Active)